Rolls Royce ของไม้เอ็นจิเนียร์
ฟัง พุทธธรรม ชุด
Furniture
ลงโฆษณา
พระไตรปิฎกเสียง คลิก

รสสุคนธ์ หอมเย็นรับปลายฝนต้นหนาว

ข้อมูลจำเพาะ

การนำไปใช้ Usage: 
กลิ่นหอม/fragrant
ทำซุ้ม/trellis
Trunk characteristics: 
ไม้เลื้อย/ground covers
Habits: 
ชอบแดด/full sun
Height: 
> 4 เมตร/meters

วันนี้ขอฝ่ากระแสความร้อนปรอทแทบแตก สร้างบรรยากาศหอมๆ เย็นๆ ดับร้อนกันด้วย กลิ่นหอมและภาพพุ่มไม้เลื้อยที่ออกดอกสีขาวฟูฟ่องของต้นไม้ที่ชื่อรสสุคนธ์ ไม้เลื้อยไทยๆ ส่งกลิ่นให้ได้ชื่นใจ นอกจากเป็นอาหารใจแล้ว ยังมีสรรพคุณเป็นยารักษาโรค ส่วนเถาก็ยังใช้ได้สารพัดประโยชน์อีกต่างหาก 

 ลักษณะทั่วไป  รสสุคนธ์เป็นไม้เถาแข็ง ขึ้นง่าย โตไว นิยมปลูกเป็นไม้เลื้อยประดับซุ้ม ระแนงให้ร่มเงากับบ้าน หรือทำเป็นระแนงทางเดิน ซุ้มไม้เลื้อยที่จอดรถ หรือปลูกคลุมรั้วกำแพงบ้านที่หน้าตาทรุดโทรมลงไปแต่ยังไม่มีงบปรับปรุง หรือบางคนก็ปลูกไว้กับดินเป็นไม้พุ่มเตี้ย เถาเลื้อยได้ไกลถึง 7-8ม. เปลือกเถาสีน้ำตาลแก่ ตามเถาจะมีขนอ่อนขึ้นปกคลุมเถา

ขอบคุณเจ้าของภาพ จาก http://www.arunsawat.com/board/index.php?topic=9635.0

 ใบและดอก  ใบเดี่ยวรูปทรงไข่ ปลายใบกับโคนใบมนจนเกือบแหลม ขอบใบหยักห่างๆ แผ่นใบหนา ใบด้านบนจะเห็นเป็นร่องเส้นใบ ท้องใบจะสากคายมือ และที่กลายเป็นหนึ่งในไม้เลื้อยที่คนนิยมปลูกขึ้นซุ้มก็เพราะรสสุคนธ์เป็นไม้เลื้อยที่มีพุ่มใบให้ร่มเงานได้ ไม่มีช่วงทิ้งใบหมดต้นใบของเขาจะเขียวตลอดปี ที่ปลายยอดพุ่ม ยอดเถาจะมีใบดกเป็นพิเศษ

ขอบคุณ เจ้าของรูป จาก http://www.wattano.ac.th/wattano/Web_saunpluak/My%20Hip/183.html

ส่วนที่เป็นไฮไลท์ของรสสุคนธ์ก็คือ กลิ่นหอมๆ ของรสสุคนธ์ ดอกมีกลิ่นหอม แต่จะหอมแรงในช่วงกลางคืน ช่วงสายๆ กลิ่นก็จะค่อยๆ จางหายไป ดอกจะออกเป็นช่อๆ ในช่วงเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน แต่ละช่อยาวประมาณ 10-15ซม. ช่อชี้ขึ้นฟ้า ส่วนมากจะออกช่อตามซอกใบหรือที่ปลายยอด ปลายกิ่ง เวลาดอกบานจะบานอยู่แค่วันเดียวก็จะโรย แต่สบายใจได้ว่า คุณจะได้เห็นและได้สูดกลิ่นหอมของรสสุคนธ์ไปจนกว่าจะหมดช่วงออกดอกของเขา เพราะดอกรสสุคนธ์จะทยอยบาน ไล่บานเป็นช่อๆ ไป ช่อไหนออกก่อนก็จะบานก่อนแล้วโรย ปล่อยกลีบขาวร่วงอยู่ตามพื้นให้เห็น ช่อไหนออกตามหลังก็จะบานไล่หลังมาติดๆ เพราะฉะนั้นในช่วงที่รสสุคนธ์ออกดอก เราก็จะได้กลิ่นหอมๆ ของรสสุคนธ์ยาวต่อเนื่องตลอดช่วงที่มีดอก จนกว่าจะบานหมดทุกช่อแล้ว 

ดอกมีขนาดจุ๋มจิ๋มน่ารัก กลีบดอกขาวเรียงตัวกัน 5กลีบ เวลาจับต้องเบามือเพราะกลีบออกจะบอบบาง กลีบหลุดเอาง่ายๆ  กลางดอกมีพู่ฝอยฟูสีขาว (ดูแล้ว คล้ายๆ กับ ดอกชมพู่ ใครที่เป็นเด็กต่างจังหวัดที่ปลูกต้นชมพู่น่าจะนึกภาพออก) แต่ถ้าเป็นรสสุคนธ์แดงบางสายพันธุ์ก็เป็นพู่สีชมพูปลายเป็นตุ้มเล็กๆ สีเหลือง เป็นเกสรตัวผู้  มีผลสีเขียวข้างในเมล็ดสามารถนำไปเพาะเป็นต้นอ่อนได้

ขอบคุณเจ้าของรูป จาก http://www.wattano.ac.th/wattano/Web_saunpluak/My%20Hip/183.html

ขอบคุณเจ้าของรูป http://www.108health.com/108health/topic_detail.php?mtopic_id=2498&sub_id=50&ref_main_id=8

 การดูแลรักษา  นิสัยของต้นรสสุคนธ์ก็ไม่ต่างจากไม้เลื้อยทั่วๆ ไป ชอบอยู่กลางแจ้งแดดจัดแต่ถ้าจัดให้อยู่ที่แดดรำไรก็สามารถอยู่ได้เช่นกัน แต่ต้นไม้อาจจะงามสู้ต้นที่ปลูกกลางแจ้งไม่ได้  ชอบดินระบายน้ำดี ความชื้นไม่ต้องสูง รดน้ำวันละครั้ง หรือดูว่าถ้าดินโคนต้นแห้งมาก็เพิ่มความถี่ในการรด แต่ไม่ต้องรดจนน้ำท่วมขัง

ถ้ามีพื้นที่ก็สามารรถปลูกลงดินได้เลย ต้นก็จะโตเร็ว เลื้อยขึ้นซุ้มได้ไว หรือจะปลูกไว้ใกล้ๆ แนวรั้วแล้วให้เถาไต่ไปตามแนวรั้วแนวกำแพงก็ได้ แต่ต้องแน่ใจว่าซุ้มที่ทำขึ้นหรือโครงสร้างที่จะให้รสสุคนธ์ไต่เลื้อยแข็งแรง รับน้ำหนักเถารสสุคนธ์ได้โดยเฉพาะตอนที่ฝนตกใหม่ๆ ทั้งเถาทั้งใบรสสุคนธ์จะชุ่มไปด้วยน้ำ จะมีหนักมากกว่าตอนปรกติ ถ้าซุ้มหรือโครงสร้างที่จะปล่อยให้เลื้อยไต่ขึ้นไปไม่แข็งแรงมากพอ ซุ้มหรือโครงสร้างนั้นก็อาจจะพังลงมาเป็นอันตรายได้

แต่ถ้าพื้นที่ค่อนข้างจำกัด หรือมีกำลังจัดพื้นที่สวนดาดฟ้า ก็สามารถปลูกใส่กระถางได้ แต่ควรเลือกกระถางที่มีขนาดใหญ่สักนิดนึ่ง เผื่อต้นโต แล้วทำซุ้มให้เลื้อยขึ้นไป  การขยายพันธ์ได้ทั้งการเพาะเมล็ดหรือตอนกิ่ง  

ที่สำคัญที่สุดของคนที่เลี้ยงไม้เลื้อยก็คือ อย่าปล่อยให้ไม้เลื้อยเป็นไม้รก เพราะถ้าคุณเผลอหรือไม่คอยหมั่นตัดแต่งเถาที่เลื้อยสะเปะสะปะแล้ว รสสุคนธ์อาจจะซุกซนไปไกล  เคล็ดลับอย่างหนึ่งที่ช่วยเร่งให้รสสุคนธ์ออกดอกบ่อยๆ ให้ตัดแต่งกิ่งเถาอยู่เรื่อยๆ เป็นการเร่งให้ออกดอกชุดใหม่เรื่อยๆ

 การนำไปใช้   สมัยก่อน เถารสสุคนธ์ไม่ได้เป็นแค่ต้นไม้ปลูกประดับสวน ประดับบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นไม้สารพัดประโยชน์อีกต้นหนึ่ง เถาเนื้อเหนียวเขาก็จะเอาไปทำเป็นเชือกมัดหลังคา มัดไม้หรือเอามาทำชิงช้าให้เด็กเล่น  ส่วนใบแก่ส่วนที่เป็นท้องใบหรือด้านล่างของใบค่อนข้างสากคาย คนสมัยก่อนก็จะใช้แทนใบข่อยไว้รูดเมือกปลา

ประโยชน์ของรสสุคนธ์ยังไม่หมดเท่านั้น ยังมีสรรพคุณเป็นยารักษาโรคได้อีกด้วย ลำต้น ราก ต้มดื่ม แก้ฝี แก้บวม ส่วนใบ ราก เอามาตำพอกแก้ผื่นแก้คัน รักษาหิด อมใส่ปากแก้แผลร้อนในปาก ดอกเอาไปปรุงยาหอม บำรุงหัวใจ แก้ลมวิงเวียน แก้อ่อนเพลีย
แต่ถ้าเป็นสมัยนี้ รสสุคนธ์จะอยู่ในฐานะต้นไม้สำหรับจัด ประดับ ตกแต่งสวน ให้ร่มเงากับพื้นที่นอกตัวบ้าน ระเบียง เอาไว้ทำซุ้ม สำหรับเป็นพื้นที่พักผ่อน จิบกาแฟยามเช้า นั่งรับลมตอนเย็นๆ หรือปลูกขึ้นระแนงให้ร่มเงาพื้นที่ ที่จอดรถ หรือซุ้มประตู  แล้วก็เลือกได้ว่าอยากจะปลูกด้วยวิธีไหน ปลูกลงดินโดยตรงต้นก็จะโตเร็ว งามไว เพราะต้นได้ดิน ได้ธาตุอาหาร น้ำเพียงพอ หรือจะปลูกลงกระถางให้เถาไต่เลื้อยขึ้นซุ้ม ขึ้นรั้ว ขึ้นกำแพงบ้านแต่ต้นก็จะไม่งามเท่ากับปลูกลงดิน 

ขอบคุณเจ้าของรูปจาก http://www.wattano.ac.th/wattano/Web_saunpluak/My%20Hip/183.html

ขอบคุณเจ้าของรูป  จาก http://www.gotoknow.org/posts/92028  

รสสุคนธ์ ไม้เถาไทยโบราณที่มีมาตั้งแต่สมัยคุณปู่คุณย่ามาแล้ว พบได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย พิสูจน์ได้ด้วยชื่อเสียงเรียงนามที่แต่ละภาคก็จะมีชื่อเรียกไม่ซ้ำกันสักภาค เฉพาะคนกทม. ก็เรียกกันว่ารสสุคนธ์ รสสุคนธ์ขาว มะตาดเครือ เสาวรส  ถ้าเป็นคนยโสธรก็จะเรียกต้นลิ้นแฮด  ส่วนคนประจวบฯ จะเรียกต้นเถากะปดใบเลื่อม  หรือถ้าไปถามหาจากคนสุราษฎร์ธานี เขาจะเรียกต้นปดคาย ปดเลื่อน ที่ตรังเขาจะเรียกต้นบอระคน  และใต้สุดปลายด้ามขวาน ปัตตานี ชื่อคือต้นปดน้ำมัน 

ขอบคุณ  http://www.pharmacy.mahidol.ac.th และเจ้าของรูปต้น ดอก ใบ รสสุคนธ์ทุกรูปด้วยค่ะ 

 

Comments

nitinart's picture

ใบมันใหญ่จังเลยนะคะ  แทบจะไม่เห็นดอกเลย  สงสัยถ้าเอามาปลูกต้องตัดแต่งกิ่งให้ได้ทรง...

Buy Less, Choose Well, Make it Last. - Vivienne Westwood