Rolls Royce ของไม้เอ็นจิเนียร์
ฟัง พุทธธรรม ชุด
Furniture
ลงโฆษณา
พระไตรปิฎกเสียง คลิก

นางแย้ม หอม ขาว สวยแบบไทยๆ

ข้อมูลจำเพาะ

การนำไปใช้ Usage: 
กลิ่นหอม/fragrant
ไม้พุ่ม
Trunk characteristics: 
ไม้พุ่ม/shrubs
Habits: 
ชอบแดด/full sun
ต้องหมั่นรดน้ำ/loves water
Height: 
2-4 เมตร/meters

วันนี้ขอลัดคิวหยิบเอาต้นนางแย้มมาลงให้ก่อน ก็เพราะติดใจกลิ่นหอมๆ กับดอกที่ออกแน่นเป็นกลุ่มก้อน พอมาเก็บข้อมูลเพิ่มเติม ก็ได้รู้มากขึ้นไปอีกว่า เจ้าต้นไม้ที่ว่านี้นอกจาก ขาว สวย หอม แล้วยังเลี้ยงง่ายไม่เรื่องมาก แถมขยายพันธ์ง่ายและรวดเร็วจนน่าตกใจอีกต่างหาก คนส่วนใหญจะนิยมปลูกประดับสวน หรือปลูกเป็นแนวตามทางเดิน ริมรั้ว ริมกำแพง  เป็นต้นไม้ไทยๆ อีกต้นหนึ่งเหมาะกับคนที่ชอบสวนไม้ไทยๆ 

ลักษณะทั่วไป

ทั่วไปแล้ว ชื่อที่คุ้นหูกันมากที่สุด คือนางแย้ม คนภาคเหนือจะเรียก ปิ้งชะมด ปิ้งซ้อน หรือปิ้งสมุทร  ส่วนชื่อภาษาอังกฤษคือ Rose Clerodendrum   หรือ Burma Conehead, Lady Nugent’s Rose  ชื่อวิทยาศาสตร์ Clerodendrum philippinum Schauer  วงศ์ VERBENACEAE (อ้างอิง : พรรณพฤกษา ณ ภูวนาลี, เดือนฉาย คอมันตร์)

อยู่ในกลุ่มของไม้พุ่ม ไม้ประดับ ลำต้นแตกกิ่งก้านสาขาเป็นพุ่มค่อนข้างโปร่ง ลำต้นไม่สูงมาก ประมาณ 1-3เมตร  ตามลำต้น กิ่งก้านมีขนอ่อนขึ้น

ใบและดอก

ใบ ใบออกเป็นใบเดี่ยว ใบค่อนข้างใหญ่ แผ่นสีเขียวรูปหัวใจ ที่ขอบใบเป็นหยัก ผิวใบสาก

ดอก ดอกสีขาว บางดอกเจือสีม่วงอ่อนๆ เล็กน้อย  จะออกเป็นหลายๆ ดอกรวมกันเป็นกลุ่มก้อนแน่น เหมือนกับใครเอาดอกมะลิซ้อนหลายสิบดอกมารวมกันเป็นก้อนแน่น ดอกจะออกที่ปลายกิ่ง ในช่อดอกจะบานไม่พร้อมกัน ดอกที่อยู่ด้านนอกจะบานก่อน หลังจากนั้นดอกที่อยู่ในถึงจะบานออกมา บานนานหลายวัน กลิ่นหอมเย็นๆ (สำหรับตัวเองรู้สึก ไม่ฉุนรุนแรงอะไรเท่าไหร่) ออกดอกตลอดทั้งปี  กลิ่นจะหอมแรงขึ้นช่วงเช้ามืดกับตอนค่ำๆ ยิ่งคืนที่มีฝนตกลงมา ตอนเช้าๆ จะได้กลิ่นดอกนางแย้ม หอมเย็นโล่งๆ จมูก

เห็นกันชัดๆ อีกสักรูป

การดูแลรักษา

นิสัยใจคอทั่วๆ ไปแล้ว นางแย้มเป็นต้นไม้ที่ต้องการการดูแลทั่วๆ ไป ยกเว้นเรื่องน้ำที่ต้องสม่ำเสมอหน่อย ขาดน้ำไม่ค่อยได้   ส่วนเรื่องโรคภัยหรือแมลงไม่ค่อยมีรบกวนเท่าไหร่ เป็นต้นไม้ที่ชอบดินร่วนซุย ชุ่มชื้นแต่ไม่ถึงกับแฉะเป็นดินเหนียว

ชอบอยู่กลางแจ้งหรือโดนแดดครึ่งวัน ตามประสาไม้ดอกทั่วไปที่ต้องการแสงแดดถึงจะออกดอกให้เห็น ถ้าปลูกอยู่กลางแจ้งจะออกดอกใหญ่สวยกว่าปลูกอยู่ใต้ร่มต้นไม้หรือชายคาบ้าน 

อีกอย่างคือ ดอกทนน้ำ ที่บอกว่าดอกทนน้ำได้ก็เพราะว่า ไม้ดอกบางชนิด เวลาออกดอกแล้ว ถ้าดอกเปียกฝน ดอกจะบานไม่ทน ดำ ช้ำ เน่าง่าย 

ส่วนเรื่องการขยายพันธ์ วิธีที่นิยมกันมากที่สุดก็คือขุดไหลหรือราก หรือจะปักชำกิ่ง หรือตอนกิ่งก็ได้แต่ไม่นิยมเท่าไหร่ 

ปลูกตรงไหนของบ้าน?

เป็นเรื่องปรกติธรรมดาของเจ้าของบ้านที่พอได้ไม้ดอกหอมมาก็อยากจะปลูกไว้ใกล้ๆ บ้าน กลิ่นจะได้ลอยตลบอบอวนอยู่ในบ้านให้ได้ชื่นใจตลอดเวลา เรื่องตำแหน่งการปลูกนี่แหละจะเป็นตัวกำหนดว่ากลิ่นหอมๆ จะลอยเข้ามาในบ้านรึเปล่า   สำหรับไม้ดอกหอม ควรเลือกตำแหน่งปลูกให้อยู่เหนือลมหรือเป็นจุดที่ลมจะพัดผ่านเข้ามาในบ้านเป็นดีที่สุด ส่วนรูปแบบการปลูก บางคนอาจจะปลูกเรียงเป็นแถวเป็นแนวไปตามรั้ว กำแพง ทางเดิน ทางขึ้นตัวอาคาร แล้วแต่ความเหมาะสมของพื้นที่

ระวัง “ไหล” บุกกระจายทั่วสวน

เรื่องที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ถ้าใครกำลังจะไปหานางแย้มมาปลูก ก็คือเรื่อง “ไหล”  ธรรมชาติของนางแย้ม ปลูกไปได้สักปีสองปี เขาจะเริ่มมีสิ่งที่เรียกว่า “ไหล” แทงขึ้นจากดินกลายเป็นต้นอ่อน  ไหลที่ว่านี้มันก็คือรากอย่างหนึ่งที่เลื้อยไปตามผิวดิน ที่รากจะมีข้อปล้อง ตามข้อจะมีตา ที่สามารถงอกเป็นรากและลำต้นงอกขึ้นมาใหม่ เพราะฉะนั้นแล้ว ใครที่เกิดถูกอกถูกใจนางแย้ม ให้รู้ไว้ด้วยว่า รากของนางแย้มไปถึงไหน มีต้นอ่อนงอกขึ้นที่นั่นนะคะ

บางคนไม่รู้มาก่อน ปลูกลงดินในสวนเลย ปรากฏว่า ไหลของมันกลายเป็นต้น ขึ้นกระจาย สะเปสะปะเต็มสวนไปหมด ต้องมานั่งขุด ถอนทิ้งจนเหนื่อย เพราะฉะนั้น ถ้าไม่อยากให้นางแย้มขึ้นกระจายไปทั่วสนามหรือสวน ก็ควรจะจำกัดพื้นที่ปลูกให้กับนางแย้มให้เขาอยู่เป็นที่เป็นทางซะหน่อย เช่น ปลูกใส่ภาชนะ กระถางหรืออ่างปูนขนาดใหญ่แทน เป็นการจำกัดรากหรือไหลไม่ให้แพร่ออกไปทั่วๆ  ไม่ให้รากเลื้อยแพร่ออกไป

ที่เห็นไม่ได้ขุดมาปลูก แต่มาจากไหลหรือรากที่เลื้อย งอกเป็นต้นขึ้นมาแบบนี้ 

ปลูกยังไงให้ได้ดอกเป็นกลุ่มแน่น ช่อใหญ่

นางแย้ม ดอกจะเป็นกลุ่มก้อน แน่น ใหญ่ได้ก็ต้องมีอาหารบำรุงเลี้ยงอย่างดี ดินต้องชุ่มชื้น เย็น เคล็ดลับที่ทำให้ดอกนางแย้มเป็นก้อนแน่น มีขนาดใหญ่ได้ ที่พอทำได้ก็คือ  ตอนขุดหลุมปลูก ให้เติมกาบมะพร้าวสับเป็นชิ้นเล็กๆ ที่เขาขายกันตามร้านขายต้นไม้ มาผสมกับปุ๋ยคอก ตามสัดส่วน 1:1 ใส่ก้นหลุม ตุนไว้เป็นอาหารให้กับต้น แล้วค่อยเอาต้นไม้ลงดิน ต้นจะเป็นพุ่มแน่น มีดอกช่อใหญ่ๆ ให้ได้เห็นกัน  อีกวิธีหนึ่งก็คือ หมั่นตัดแต่งกิ่งแก่ออกบ้าง เด็ดดอกแก่หรือดอกที่ออกย่อยๆ ตามกิ่งแขนงเล็กๆ น้อยๆ เหลือไว้แต่ดอกที่อยู่บนสุดเอาไว้ ต้นจะได้ลำเลียงอาหารไปบำรุงดอกที่อยู่ด้านบนสุด ดอกก็จะใหญ่ขึ้น

ข้อดี

  • ปลูกแล้วให้ดอกตลอดปี ดอกหอม  บานนานหลายวัน
  • ปลูกกลางแจ้งได้
  • ขยายพันธ์ง่าย

ข้อเสีย

  • ถ้าปลูกโดยไม่จำกัดพื้นที่ให้เขา รากจะแพร่กระจาย กลายเป็นต้นอ่อนขึ้นทั่วไปหมด ต้องขุด ถอนทิ้งจนเหนื่อย
  • ใบ ลำต้นสาก ถ้าสัมผัสโดนผิวอาจจะระคายเคืองได้