Rolls Royce ของไม้เอ็นจิเนียร์
Furniture
ทำบ้านให้เป็นสปา
เกาะกูดไอส์แลนด์รีสอร์ท
ลงโฆษณา

เลือกปลูกต้นไม้อะไรดี?

25 Mar 2013 - akanek_ja_ja

คำถาม basic สำหรับคนที่กำลังเริ่มมองหาต้นไม้มาปลูกที่บ้าน พบเห็นได้เป็นระยะๆ ตามเว็บบอร์ดเรื่องบ้าน เรื่องการจัดสวน ส่วนใหญ่แล้วที่มาฝากคำถามกันก็คือ ไม่รู้ ไม่รู้ว่าจะเลือกต้นอะไร เลือกแบบไหนที่เหมาะกับความต้องการของตัวเอง  ไม่รู้ว่าต้นไม้บางต้นปลูกไม่ได้ทุกพื้นที่เสมอไป ต้นไม้บางต้นไม่เหมาะกับการใช้งานบางอย่าง ต้นไม้บางต้นเหมาะกับภูมิประเทศ ภูมิอากาศ สภาพโดยรอบพื้นที่ที่แตกต่างกัน ต้นไม้บางต้นมีโครงสร้างลำต้นกิ่งก้านใบ นิสัยใจคอ ความทนทานแตกต่างกัน บางต้นชอบที่เย็นๆ ร่มๆ บางต้นก็ทนน้ำท่วมได้ บางต้นอดน้ำได้หลายวัน บางต้นก็ต้องหมั่นรดน้ำเช้าเย็น 

แล้วเราจะปลูกต้นอะไรดี?   คำตอบน่าจะเริ่มจาก ก็เลือกต้นไม้ตามการใช้งานของเราเป็นหลักก่อน แล้วเรื่องหน้าตาความสวยงามค่อยตามมาอีกที  ต้องการต้นไม้ไปทำอะไร  บังแดด กางร่มให้บ้าน  กันลม กันฝุ่น  อยากให้กลิ่นหอมลอยฟุ้งอยู่ในบ้าน หรืออยากได้แนวรั้วสีเขียว

ในทางภูมิสถาปัตย์แล้ว (ขออนุญาตใช้ศัพท์แสงเป็นทางการนิดนึง) นักจัดสวนหรือนักภูมิสถาปัตย์มีการแบ่งประเภทพรรณไม้ที่ใช้ในการจัดงานสวนตามลักษณะหรือตามธรรมชาติของต้นไม้

 

ไม้ริมทะเล  ถ้าบ้านคุณอยู่ติดทะเล แล้วลมแรงด้วย แต่อยากได้ความร่มรื่นของบ้าน จะเลือกปลูกต้นสวยๆ แบบคนอื่นเขาก็ไม่ได้ เพราะสภาพพื้นที่ริมทะเลมันโหดร้ายเกินไปสำหรับต้นไม้สวยๆ ที่นิยมจัดสวนทั่วไป ต้องเป็นต้นที่ทนต่อสภาพพื้นที่ได้ ทนแดด ทนลมแรงได้ดีเป็นพิเศษ ทนสภาพอากาศริมทะเล ไอเค็มทะเล การกัดเซาะของคลื่นได้

ลำต้นแข็งแรง เหนียว ยืดหยุ่น อ่อนลู่ไปตามลม ไม่หักโค่นหรือถอนรากถอนโคนออกมาง่ายๆ ใบจะหนา เป็นมันและมีขนาดเล็กเพื่อให้สามารถรับมือกับแรงลมได้ ไม่ฉีดขาดเป็นริ้ว (เคยสังเกตต้นกล้วยที่ใบใหญ่ ใบบาง ถ้าปลูกขวางทางลม ใบจะแตกเป็นริ้วๆ ไม่สวยเลย)  ระบบรากก็จะแผ่ไกล เพราะว่ารากต้องคอยยึดเกาะดิน ประคองต้นไม้ไม่ให้โค่นล้มเวลาที่ลำต้นปะทะกับแรงลม และเป็นไม้ที่ทนแล้งได้ดี ไม่รดน้ำบ่อยก็ไม่ตายหรือต้นเหี่ยวเฉา ไม่ต้องดูแลบ่อย

ต้นไม้ที่อยู่ในกลุ่มนี้ เช่น  ปรงทะเล มะพร้าว จิกทะเล ปาหนันหรือเตยทะเล  กระทิง สนทะล สมอทะเล หูกวาง ตีนเป็ดน้ำ เตยทะเล โกงกาง เหงือกปลาหมอ  องุ่นทะเล หรือต้นไม้ประจำถิ่นนั่นแหละดีที่สุด ควรจะมีพื้นที่ห่างระหว่างหลุมปลูกกับตัวอาคารไม่น้อยกว่า 5-8เมตร รากของต้นไม้จะอยู่ในระยะปลอดภัยของตัวโครงสร้างอาคาร

 

ไม้ทนแรงลม สำหรับบ้านที่มีลมแรงพัดเข้าหาตัวบ้านบ่อยๆ  ถ้าเป็นลมตามธรรมชาติก็คงจะเป็นเรื่องดี แต่ถ้าเป็นลมที่เกิดจากการสัญจรไปมาของยวดยานพาหนะต่างๆ ลมที่เข้ามาพร้อมฝุ่นละออง และเสียงก็ไม่ปลื้มกันสักเท่าไหร่ ถามคนที่บ้านอยู่ใกล้ทางด่วนหรือทางรถไฟดูได้ว่าเป็นยังไง หรือคนที่อยู่ตึกแถวแล้วอยากจัดสวนบนดาดฟ้า ริมระเบียงสูง หรือบ้านที่อยู่ใกล้กับทางด่วน ทางหลวงซูปเปอร์ไฮเวย์ ถนนที่มียวดยานวิ่งสัญจรไปมาทั้งวัน หรือคนที่สร้างบ้านอยู่กลางที่โล่งตามต่างจังหวัด

ถ้าใครเคยขับรถไปตามต่างจังหวัด บ้านที่อยู่กลางที่โล่งแจ้ง ตามท้องนา เขาจะปลูกต้นไม้เป็นแนวกันลม เพราะในพื้นที่โล่งลมที่พัดเข้ามาจะไม่มีอะไรขวางทางลม ทำให้แรงลมที่พัดเข้ามาค่อนข้างรุนแรงและมักจะหอบเอาฝุ่นละอองเล็กๆ เข้ามาด้วย  ต้นไม้ใช้เป็นแนวกันลมกันฝุ่นได้จึงต้องเป็นต้นที่ต้องเหนียว ทนแรงลมได้ และอ่อนลู่ตามลมได้ดี (เหมือนคนเราที่ต้องรู้จักผ่อนหนักผ่อนเบาในหลายสถานการณ์) ทนต่อสภาพแวดล้อมที่มีทั้งฝุ่นละออง แสงแดด ความร้อนได้อีกด้วย ใบเล็กละเอียดจะช่วยดักกรองฝุ่นละอองและแสงแดดได้ดีกว่าใบใหญ่

แต่ถ้าเป็นสวนในเมืองแล้ว สวนตามดาดฟ้า ต้นไม้จะปลูกในกระถาง กระถางที่ใช้ก็จะต้องมีขนาดใหญ่กว่าทรงพุ่มของต้นไม้เล็กน้อย ส่วนต้นไม้ที่เลือกมาปลูกก็ควรจะตัดแต่งทรงพุ่มไม่ให้กว้างกว่ากระถางเพราะยิ่งพุ่มกว้างลมที่ปะทะเข้ามาจะผลักหรือดันให้กระถางโคนล้มได้  ต้นไม้ในกลุ่มทนแรงลมได้ก็เช่น เกล็ดกะโห้ ไม้กลุ่มไทร ไผ่ หมากเหลือง จันทน์ผา จั๋ง  โมก พุด หมากผู้หมากเมีย อโศกอินเดีย อโศกพม่า สนดินสอ ลิ้นมังกร  แคฝรั่ง

 

ไม้ดอกหอม กลุ่มนี้แทบไม่ต้องอธิบายอะไรมากเลย ค่อนข้างชัดเจนอยู่แล้วในเรื่องของจุดประสงค์การใช้งานที่ว่า ต้องการกลิ่นหอม  แต่ไม้ดอกหอมก็ใช่ว่าทุกสายพันธ์จะหอมเหมือนกัน หอมพร้อมกัน บางต้นก็มีดอกให้ได้หอมกันทั้งปี บางต้นก็ให้ดอกหอมๆ เป็นเวลาหรือช่วงฤดูออกดอก  สิ่งที่เราต้องรู้ก็คือ ไม้หอมที่เลือกมาออกดอกในฤดูกาลไหน? และทิศทางที่จะปลูก

ตัวการสำคัญที่จะทำให้ไม้หอมส่งกลิ่นมายังจุดที่เรากำหนดได้ ก็คือเรื่องของทิศทางลมที่พัดเข้าหาตัวบ้าน (อ่านเพิ่มเติมเรื่องทิศทางลมและแสงแดดได้ที่นี่  จัดวางเฟอร์นิเจอร์อย่างไรให้คลายร้อน? เมื่อห้องนอนไม่ได้อยู่ทิศตะวันออก ลมประจำถิ่นในบ้านเราจะมีอยู่ 2 ช่วงด้วยกัน ถ้าเป็นช่วงหน้าฝน ลมจะพัดมาจากทิศใต้ หรืออาจจะเฉียงไปทางทิศตะวันออก หรือตะวันตกเล็กน้อยเข้าหาตัวบ้าน ส่วนหน้าหนาว ลมจะมาจากทางประเทศจีนโดยจะผ่านเข้ามาทางทิศเหนือเข้าสู่ตัวบ้าน  

ถ้าเลือกไม้หอมที่ออกดอกในช่วงหน้าฝน ( กันเกรา,คำมอกหลวง,ตันหยง,แก้วเจ้าจอม,ราตรี ) ต้นไม้ก็ควรจะปลูกอยู่ทางทิศใต้ของตัวบ้าน พอลมฝนจากทิศใต้พัดเข้ามาก็จะหอบเอากลิ่นของดอกไม้เข้ามาด้วย  แต่ถ้าต้นไม้ที่คุณเลือกออกดอกหน้าหนาว (กระทิง,เลี่ยนหรือเกรียน,ปีป,มะฮอกกานี,สารภี) จุดที่เหมาะจะปลูกต้นไม้ก็คือ ทิศเหนือ เพราะลมหนาวที่พัดมาจากทิศเหนือและหอบเอากลิ่นหอมๆ ของดอกไม้เข้ามาถึงในบ้านด้วย

ส่วนไม้หอมที่ออกดอกให้ได้หอมชื่นใจกันทั้งปี (สายหยุด, กระดังงาไทย,จำปี,จำปา,ชงโค,บุหงาสาหรี่,แก้ว,ราชาวดี,พุดซ้อน,แย้มปีนัง)  สามารถปลูกได้รอบบ้าน จะมุมใดก็ได้ แต่ไม่แนะนำให้ปลูกหลายสายพันธุ์ใกล้ๆ กันเพราะคุณอาจจะวิงเวียนมากกว่าจะหอมชื่นใจกับกลิ่นของดอกไม้ที่ส่งกลิ่นตีกันอยู่ในจมูกได้

นอกจากเลือกต้นไม้ให้ตรงกับทิศทางลมแล้ว ตัวบ้านก็จะต้องมีช่องระบายลม ให้ลมเข้า-ออกได้สะดวกด้วย ไม่วางเฟอร์นิเจอร์หรือทำผังห้องที่ไปปิด ขวางทิศทางลม ไม่อย่างนั้นต่อให้คุณเลือกไม้หอม หรือปลูกถูกทิศทางแล้วก็ตาม กลิ่นหอมๆ ก็จะไม่ลอยเข้ามาให้คุณได้ชื่นใจในบ้านได้

 

ไม้ทนน้ำท่วมขัง ต้นไม้กลุ่มนี้จะทนหรือแช่น้ำได้ดี นิสัยจะเป็นต้นไม้ที่ชอบความชื้นสูงอยู่แล้วหรือขึ้นอยู่ตามริมน้ำ ใกล้แหล่งน้ำ ถึงจะถูกน้ำท่วมขังไประยะหนึ่งก็จะสามารถฟื้นตัวได้เร็ว  เหมาะกับบ้านที่อยู่ในที่ลุ่มน้ำท่วมถึง หรือบ้านที่มีปัญหาเรื่องการระบายน้ำในพื้นที่ ต้นไม้ในกลุ่มไม้ทนน้ำท่วมขังได้ดีก็เช่น ยางนา อโศกน้ำ ตะโกนา โกงกาง กระโดน กระทุ่มน้ำ กระทุ่มนา กระเบา กุ่มน้ำ โสกน้ำ ข่อย ขี้เหล็กบ้าน คล้า คลุ้ม แคนา จิกน้ำ จิกสวน ตะแบกนา ตีนเป็ดน้ำ เตยทะเล เตยหอม เตาร้าง ทองกวาว  นนทรี ประดู่ ไผ่สีสุก ลำพู สารภี  อินทนิล กะพ้อ หูกระจง

 

ไม้ตัดแต่งทำแนวรั้ว  สมัยก่อนคนไทยอยู่อาศัยบ้านไม่นิยมทำรั้วที่เป็นกิจลักษณะเหมือนทุกวันนี้ แต่จะใช้การปลูกต้นไม้เป็นแนวบอกอาณาเขตแทนว่า ส่วนใดเป็นขอบเขตพื้นที่ของตัวเอง ไม้ยืนต้นหรือไม้พุ่มบ้างแล้วตัดแต่งให้เป็นแนวรั้ว ที่คนนิยมนำไม้กลุ่มนี้มาทำรั้วเป็นเพราะ ไม้ในกลุ่มนี้จะมีลำต้นตั้งตรงได้เองโดยที่ไม่ต้องมีเสาหลักหรือเครื่องค้ำยัน พยุง  และมักจะเป็นต้นไม้ที่มีใบดก พุ่มใบแน่น ขนาดใบเล็กละเอียด ทนแล้งได้ดี สามารถตัดแต่งเป็นรูปทรงต่างๆได้ง่าย  ยิ่งตัดแต่งยิ่งแตกกิ่งก้านสาขาอีกไปมาก และแตกเร็วด้วย เช่น โมก แก้ว ชาข่อย ชบา เทียนทอง พูเรือหงส์

 

ไม้ริมถนนในเมือง ต้นไม้กลุ่มนี้อาจจะไม่ตรงกับการใช้งานของเจ้าของบ้านสักเท่าไหร่ ส่วนใหญ่แล้วทางท้องที่หรือเขตจะเลือกต้นไม้มาปลูกประดับริมถนน ริมทาง เกาะกลางถนนให้อยู่แล้ว แต่สำหรับคนที่มีบ้านอยู่ใกล้ถนนก็สามารถนำไปปรับใช้ได้เหมือนกัน  ต้นไม้ที่เหมาะกับพื้นที่ริมถนนหนทางจะเน้นต้นไม้ที่โตเร็ว ไม่ต้องดูแลมาก ให้พุ่มใบให้ร่มเงาได้ดี ลำต้น กิ่งก้านเหนียว ลู่ลม ไม่หัก ฉีก โคนง่ายๆ เวลาเกิดลมแรงหรือฝนฟ้าคะนอง พุ่มใบแน่นพอสมควรเพื่อช่วยลดแสงจ้าของดวงอาทิตย์ได้ จะช่วยไม่ให้คนขับเกิดอาการตาพร่า ตามัวเพราะแสงแยงตาได้

ต้องทนต่อสภาพอากาศที่แปรปรวนได้ดี หรือสภาพแวดล้อมที่มีแต่ฝุ่นละออง ควันพิษจากท่อไอเดียรถยนต์  ต้นไม้ที่เหมาะกับสภาพแวดล้อมริมถนน เช่น กระดังงาไทย กัลปพฤกษ์ ขี้เหล็ก ขี้เหล็กอเมริกัน ตะแบกนา นนทรี ประดู่อังสนา ปาล์มจีน ปีบ มะฮอกกานีใบเล็ก ราชพฤกษ์ เสลาใบใหญ่  อินทนิลบก อินทนิลน้ำ

 

เลือกไม่เหมาะ ไม่เกิดประโยชน์แถมยังอันตราย

จริงอยู่ที่ต้นไม้เป็นมิตรกับเรา แต่ถ้าคุณใช้ไม่เหมาะสม เลือกไม่ถูกกับการใช้งาน ต้นไม้ที่เรามองว่าเป็นมิตรแท้ก็อาจจะเป็นปัญหาย้อนกลับมาหาเราได้เช่นกัน โดยเฉพาะต้นไม้ที่มีส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งต้นเป็นอันตรายกับคน  มีหนามแหลมคมตามต้นตามใบ ที่พร้อมจะเกี่ยวผิวเนื้อของเราให้เป็นแผลได้ มียาง ละอองเกสรขนาดเล็ก ใบ ดอก เมล็ด มีพิษ หรือลูกผลมีขนาดใหญ่ เมื่อสุกหงอมอาจจะหล่นลงมาโดนคนที่เดินผ่านไปมาได้ หรือต้นไม้ที่เป็นอันตรายกับอาคารสิ่งปลูกสร้าง เช่น  กิ่งก้านเปราะ โดนลมปะทะกิ่งฉีก หักลงมาฟาดกระเบื้องหลังคาแตกหัก หรือพาดสายไฟ สายเคเบิล รากที่ชอนไชไปทำลายโครงสร้างอาคาร   ตัวอย่างต้นไม้ที่ไม่เหมาะนำมาปลูกในบ้าน เช่น หูกระจง ตะบองเพชร รักบ้าน รักใหญ่ รักขาว เตาร้าง ต้นโพธิ์ ต้นไทร จามจุรีหรือก้าวปู นนทรี

การเลือกใช้ต้นไม้สักต้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่า ต้นสวยแค่ไหน ดอกสวยแค่ไหน ต้องมองไปถึงรูปร่างลักษณะ ความทนทานของต้นไม้ด้วย ลองนึกกันเล่นๆ ว่าถ้าคุณเอาต้นเดหลี ฟิโลเดนดรอน คล้า ที่ชอบแดดรำไรไปปลูกด้านที่โดนแดดบ่าย ใบก็จะไหม้ ขาดน้ำ ต้นสลด ใบตก เฉาและตายในที่สุด หรือเลือกต้นที่พุ่มใบไม่แน่นเอาไปกำลังแดดด้านตะวันตก หรือต้นไม้ชอบดินร่วนๆ แต่คุณเอาไปปลูกตรงดินที่น้ำมักจะท่วมขัง แบบนี้ก็ไม่รอดเหมือนกัน  หรือเอาไม้ทรงพุ่มโปร่งไปปลูกหวังให้บังแดดให้บ้าน สุดท้ายแดดก็ยังผ่านเข้ามาได้อยู่ดี  รากชอบไชได้ไกลไปทำลายโครงสร้างอาคารได้  สุดท้าย จำใจขุดย้ายหรือยกให้คนอื่นไปแทน หรือโค่นทิ้ง

About the Author

กอง บก. AKANEK - มีกันอยู่ 2-3 คน ไม่ดุ ไม่กัด เขียนทุกวัน เขียนทุกเรื่อง